Vegetarisch eten: een gezonde en bewuste keuze

Steeds meer Nederlanders gaan vegetarisch eten. Sommige kiezen ervoor om helemaal geen vlees of vis meer te eten, anderen om af en toe vegetarisch te eten. Onder andere de milieubelasting die de veeteelt met zich meebrengt is voor steeds meer consumenten reden om vegetarisch te eten. Maar ook gezondheid, dierenwelzijn en variatie zijn redenen voor een vega lifestyle. Wat eet een vegetariër nou eigenlijk? En hoe gezond is een vegetarisch voedingspatroon? Je leest er meer over in dit artikel.

Volgens de definitie is een vegetariër iemand die geen vlees of producten consumeert die afkomstig zijn van een gedood dier. En daarmee worden ook vissen bedoeld. Een strenge vegetariër let ook op ‘verborgen’ dierlijke producten. Zo wordt kaas gemaakt van dierlijk stremsel en is in veel snoepgoed gelatine verwerkt, wat afkomstig is van een koe. Mensen die geen vlees maar wel vis eten, worden vaak ook vegetariërs genoemd, maar zijn eigenlijk pescotariërs. Omdat het vrij uiteenlopend is welke definitie men hanteert, is het lastig om te zeggen hoeveel Nederlanders er daadwerkelijk vegetarisch eten. De schatting is echter dat het om ongeveer 750.000 mensen gaat. De groep flexitariërs, mensen die  één of meerdere dagen in de week geen vlees of vis eten, wordt daarnaast steeds groter.

Waarom vegetarisch eten
Er zijn verschillende redenen om te kiezen voor een vegetarisch dieet. Bijvoorbeeld dierenwelzijn en geloof. Daarnaast zijn gezondheidsoverwegingen en duurzaamheid veel voorkomende redenen die een rol spelen bij de keuze om voortaan geen vlees meer te eten. En dat is niet ongegrond! In de nieuwe Schijf van Vijf van het Voedingscentrum en de Richtlijnen Goede Voeding van de Gezondheidsraad wordt een voedingspatroon geadviseerd, waarbij niet meer dagelijks vlees op het menu staat. Eet je volgens de Schijf van Vijf dan ben je niet alleen gezond bezig, maar dus ook duurzaam.

Goed voor de gezondheid
Vlees en vis bevatten veel belangrijke voedingsstoffen zoals eiwitten, ijzer, B-vitaminen, visvetzuren en mineralen. Toch kun je deze voedingsstoffen ook uit plantaardige producten halen. En een meer plantaardig dieet is zeker niet ongezonder. Vlees bevat bijvoorbeeld relatief veel verzadigde vetten die slecht zijn voor de gezondheid. Het eten van veel vlees wordt ook in verband gebracht met het ontstaan van bepaalde soorten kanker, Diabetes type 2 en obesitas. Met name rood en bewerkt vlees zijn boosdoeners. Er wordt daarom geadviseerd om minder van deze vleessoorten te eten en daarvoor in de plaatst (zo nu en dan) te kiezen voor een plantaardige vervanger.

Vleesvervangers
Je kunt zonder vlees, maar niet zonder eiwitten. Het is dan ook belangrijk om goede vleesvervangers te eten, zodat je geen essentiële voedingsstoffen tekort komt. En die vleesvervangers zijn er tegenwoordig gelukkig meer dan voldoende. Peulvruchten, eieren, noten, pinda’s, tofu en tempé zijn voorbeelden hiervan. Maar er is ook een groot aanbod kant-en-klare vleesvervangers, zoals vegetarische burgers, balletjes en schnitzels. Je ziet ze steeds vaker in de schappen liggen en de producten worden ook steeds beter op het gebied van kwaliteit en smaak. Niet ieder product is een volwaardige vleesvervangers, daarom is het net als in een normaal voedingspatroon belangrijk om te variëren met producten, zodat je van alle voedingstoffen voldoende binnenkrijgt.

Iemand die vegetarisch eet moet ongeveer 20 procent meer eiwitten binnen krijgen. Dat heeft te maken met het verschil tussen de samenstelling van aminozuren in dierlijke en plantaardige eiwitten. Dierlijke eiwitten kunnen efficiënter benut worden door het lichaam. Aangezien de gemiddelde Nederlander ruim voldoende eiwitten binnenkrijgt, is dit over het algemeen geen probleem.

Goed voor het milieu
Naast de gezondheidsredenen heeft vegetarisch eten ook grote milieuvoordelen. De vleesindustrie is een van de vervuilendste industrieën. Van alle broeikasgassen die wereldwijd worden uitgestoten, is 14,5% afkomstig van de veeteelt. Dat is meer dan dat al het transport wereldwijd uitstoot. Om veevoer te verbouwen, is veel landbouwgrond nodig, waarvoor in veel delen van de wereld bossen gekapt worden om in die groeiende behoefte te voorzien. Daarnaast is er in de verschillende stadia van het proces ook veel water nodig. Deze factoren bij elkaar hebben een grote impact op het milieu en dragen negatief bij aan de klimaatverandering.

Lange tijd werd vis gezien als de ideale vervanger voor vlees. Vis bevat namelijk naast de gezonde voedingsstoffen die vlees bevat ook nog eens gezonde vetzuren. Overbevissing ligt echter op de loer en vissoorten dreigen te verdwijnen uit de oceanen.

Dierenleed
Regelmatig komt het onderwerp dierenleed weer naar voren. In Nederland hebben we strenge regels voor het houden van dieren. Zo is de plofkip al uit Nederland verdwenen en zijn veel boeren bewust bezig met het verbeteren van de omstandigheden waaronder dieren worden gehouden en moet het slachten van dieren pijnloos gebeuren. Toch is ieder stuk vlees dat er gegeten wordt afkomstig van een gedood dier. Dat op zich is voor sommige mensen voldoende reden om geen vlees te eten.

Bewuste keuze
Vegetarisch eten heeft een positieve impact op verschillende fronten. Maar dat betekent niet dat je alleen goed bezig bent als je helemaal geen vlees en vis meer eet. Ook als je ervoor kiest om er minder van te eten. Het is goed om, zoals de Schijf van Vijf ook aanraadt, te matigen met het eten van vlees en vis. Hier bewust mee bezig zijn, heeft al een positief effect op je eigen gezondheid en de wereld waarin wij leven. Kijk of een vegetarisch of flexitarisch eetpatroon ook bij jou past en probeer een van de vele heerlijke recepten uit, waarin bijvoorbeeld peulvruchten en noten zijn opgenomen.