Richtlijnen Goede Voeding: hoe eet je beter?

De Richtlijnen op een rij
Er zijn 15 ‘regels’ die volgens de gezondheidsraad bijdragen aan een goede gezondheid. In onderstaande infographic zijn ze overzichtelijk weergegeven.

Infographic Richtlijnen Goede Voeding

Waarom Richtlijnen?
Het doel van de Richtlijnen is om het effect van voeding op de top 10 van meest voorkomende chronische ziekten in Nederland te beschrijven en aan te geven welke voeding en voedingsmiddelen kunnen helpen om deze ziekten te voorkómen of te verminderen. In de top 10 van chronische ziekten staan onder andere hart- en vaatziekten, beroertes, diabetes (type 2), hartfalen, vormen van kanker en dementie. Daarnaast schrijft de Gezondheidsraad dat er een aantal risicofactoren is dat verband houdt met het ontstaan van chronische ziekten, namelijk overgewicht, het cholesterolgehalte van het bloed en de bloeddruk. Een voedingspatroon dat deze factoren positief beïnvloedt, is automatisch ook bevorderlijk voor de gezondheid. Voor sommige ziekten is het verband tussen het voedingspatroon en het ontstaan van de ziekte sterker dan voor anderen. Zo heeft voeding duidelijk invloed op het ontstaan van hart- en vaatziekten, kanker en diabetes. Voor bijvoorbeeld hartfalen en dementie is er een minder sterke bewijskracht maar is er wel een verband gevonden. De kennis en uitkomsten van de onderzoeken waarin de verbanden zijn gevonden worden vervolgens vertaald naar de Richtlijnen: wat moeten mensen doen of laten als ze gezond willen eten.

Gezondheidsraad, Richtlijn, Voedingscentrum en Schijf van Vijf …

Hoe zit het nu precies?
De Gezondheidsraad is een adviesgevend orgaan van de overheid, met als taak om de regering en het parlement voor te lichten over de stand van zaken van de wetenschap over diverse onderwerpen die de volksgezondheid beïnvloeden. Voor de Richtlijnen goede voeding toetst en bundelt de Gezondheidsraad onderzoeksresultaten van diverse nationale en internationale onderzoeken op het gebied van voeding tot een wetenschappelijk onderbouwd advies aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. De nieuwe Richtlijn is de derde die verschijnt; eerder werd in 1986 en in 2006 een Richtlijn uitgebracht. Het Voedingscentrum, de onafhankelijke voorlichtingsorganisatie voor alles dat met eten en drinken te maken heeft, vertaalt de Richtlijnen naar voedingsvoorlichting voor consumenten. Daarin wordt beschreven hoe gezonde dagelijkse voedingskeuzes eruit kunnen zien. Dat doet het Voedingscentrum bijvoorbeeld in de vorm van de bekende Schijf van Vijf. Hierin wordt op overzichtelijke wijze weergegeven welke productgroepen je elke dag moet eten en hoeveel. Op basis van de nieuwe Richtlijnen heeft het Voedingscentrum een aangepaste Schijf van Vijf gemaakt. Bekijk de Schijf hier.

Wat levert het op?
Door je te houden aan de Richtlijnen is er gezondheidswinst te behalen. Hoeveel is niet in een exact getal uit te drukken. De Gezondheidsraad neemt aan dat bij het volgen van het aanbevolen voedingspatroon de kans op chronische ziekten 10 tot 20% verlaagd wordt. De andere kant van de medaille is dat momenteel het gemiddelde voedingspatroon in Nederland aan geen van de aanbevelingen voldoet, behalve aan die van zuivel. Er is dus nog een hoop werk aan de winkel.

De kern van de Richtlijn: eet meer plantaardig voedsel
De kern van de nieuwe Richtlijnen is de aanbeveling om een meer plantaardig voedingspatroon aan te houden. Zo is de aanbeveling voor het eten van groenten en fruit verhoogd naar 200 gram voor zowel groenten als fruit (Het Voedingscentrum adviseert om dagelijks 250 gram groente te eten) . Dat is best veel, want gemiddeld eten we in Nederland 125 g groenten en 120 gram fruit. Peulvruchten zoals (soja)bonen, linzen, kikkererwten en spliterwten verlagen het ‘slechte’ cholesterolgehalte. Peulvruchten worden relatief weinig gegeten in Nederland, terwijl ze voedzaam en gezond zijn. Bovendien zijn peulvruchten een goede vleesvervanger. De richtlijn is dan ook om wekelijks peulvruchten te eten. Een andere productgroep die de kans op hart- en vaatziekten verlaagd is die van de noten. Het advies is om dagelijks 15 gram noten te eten. Dat is ongeveer één handje. Ongezouten natuurlijk, omdat zout de bloeddruk kan verhogen.

  • Maak een smoothie met bladgroente, zoals spinazie en/ of met fruit. Wij hebben drie variaties bedacht voor een lekkere smoothie.
  • Neem cherrytomaatjes of een stukje komkommer als tussendoortje of voeg het toe aan je boterham.
  • Eet een salade of rauwkost bij de warme maaltijd. Bij Lekker Verantwoord kun je kiezen uit een groot assortiment!
    Bak met groenten in lekkere gerechten, maak eens een carrotcake of een courgettecake.
  • Maak lekkere snacks en hapjes met groenten.
  • Zet een fruitschaal in het zicht op de afdeling/ woongroep.
  • Snijd appel in stukjes en doe er kaneel over en je hebt een heerlijk tussendoortje.
  • Voeg stukjes fruit toe aan je yoghurt, zo creëer je je eigen vruchtenyoghurtsmaak. Of eet na de warme maaltijd alleen een bakje fruit in plaats van yoghurt.
  • Gebruik noten in een salade, zoals walnoten of pijnboompitten. Zo heb je in één gerecht meer groenten én noten.
  • Vervang bijvoorbeeld chips of een andere snack voor een handje ongezouten noten.
  • Plan een vaste dag in de week om peulvruchten te eten.
  • Eet een keer peulvruchten in plaats van rijst of aardappelen. Bijvoorbeeld bruine bonen of linzen.

Gezonde recepten
Op Lekker Verantwoord, het platform voor kleinschalige woonvormen, is een heel dossier aanwezig met nog meer achtergrondinformatie, een leuke test, praktische tips en heerlijke recepten.